به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شرق نو، اولین کتابخانه غزه در حالی این روزها افتتاح شده که اسرائیل از ابتدای جنگ تاکنون بیش از 30 کتابخانه و شش میلیون جلد کتاب را تخریب و نابود کرده است. 

عمر حمد، شاعر ساکن غزه، پس از ماه‌ها تلاش برای جمع‌آوری کتاب‌ها از دل مخروبه‌های شهر و انتقال آنها به جای امن، حالا به آرزوی خود رسیده است. او برای رسیدن به این لحظه، روزهای سختی را پشت سر گذاشت؛ روزهایی که پس از بمباران خانه‌ها و مراکز آموزشی_ در حالی که جانش در خطر بود_ هر کتابی را که امکان استفاده داشت، از دل مخروبه‌ها خارج و جمع‌آوری کرد. کتابخانه‌ای که او راه‌اندازی کرده، برای خودش و تمامی دست‌اندرکاران، نماد رویش یک بذر از دل تاریکی خاک است. شاید از این روست که نام کتابخانه رو "فونیکس" انتخاب کردند؛ پرنده اساطیری یونان و مصر باستان که نماد قدرت و تولد دوباره است. 

او در این‌باره می‌گوید: "کتابخانه فونیکس، تنها کتابخانه‌ای نیست که در طول نسل‌کشی در غزه ساخته شده؛ بلکه نتیجه‌ی ایده‌هایی است که برای بازتعریف مفهوم کتابخانه در غزه و تقویت فرهنگ مطالعه‌ای که در طول دو سال «نسل‌کشی آموزشی» از آن محروم بودیم، انباشته شدند. با وجود اینکه تمام شرایط علیه ما بود – با افزایش هزینه‌های مصالح ساختمانی اولیه و قیمت‌های سر به فلک کشیده کتاب و کاغذ – ما بر همه سختی‌ها غلبه کردیم".

بنا بر گزارش‌ها؛ از ابتدای تجاوز اسراییل به خاک غزه، حدود 97 درصد از مدارس این منطقه تخریب شده است. از سوی دیگر، یونسکو خسارت وارده به 150 محل را از 7 اکتبر 2023 تاکنون تأیید کرده است: شامل 14 مکان مذهبی، 115 ساختمان با ارزش تاریخی یا هنری، سه انبار اموال فرهنگی منقول، 9 بنای یادبود، یک موزه و هشت محوطه باستان‌شناسی. به باور کارشناسان، تخریب مراکز فرهنگی و هنری غزه امری سیستماتیک است که توسط ارتش رژیم صهیونیستی در جهت زدودن حافظه فرهنگی و تاریخی مردم غزه صورت می‌گیرد؛ پدیده‌ای که از آن با عنوان «آموزش‌کُشی» یا educide یاد می‌کنند. به گفته کارشناسان؛ نابودی عمدی زیرساخت‌های آموزشی و فرهنگی غزه بخشی از تلاشی گسترده‌تر برای نابودی تاریخ و هویت فلسطینیان است، فرآیندی که با واژه‌ی scholasticide تعریف می‌شود. 

این روش، تنها در جنگ اخیر به کار گرفته نشده است، رژیم صهیونیستی پس از روز نکبت، با تخریب و سرقت اموال و اسناد فرهنگی تلاش کرده تا بخشی از هویت جمعی مردمان این منطقه را نابود کند. در چنین شرایطی، کار عمر و دوستانش برای حفظ کتاب‌ها و راه‌اندازی مجدد کتابخانه‌ها، تلاشی است برای مقابله با سیاست هویت‌زدایی فرهنگی در غزه. او در این‌باره می‌گوید: "گاهی اوقات، ساختن یک کتابخانه، یک عمل آزادی‌بخش است". کتابخانه فونیکس دربردارنده 700 عنوان کتاب در موضوعات مختلف است که با کمک‌های مردمی چاپ و راه‌اندازی شده: "ما حدود 700 جلد کتاب خریدیم و چاپ کردیم. آنها را روی کولم حمل کردم و اصلاً سنگینی‌شان را حس نکردم؛ چرا که از این موفقیت به شدت خوشحال بودم.

این کتاب‌ها طیف وسیعی از آثار اسلامی در زمینه‌های فقه، عقاید، سیره نبوی، تفسیر قرآن و تاریخ اسلام را در بر می‌گیرند. همچنین شامل کتاب‌های زبان عربی و یک دایره‌المعارف کامل شعر است که شاعران عرب را پوشش می‌دهد، و همچنین تعداد کمی رمان نیز در میان آن‌ها وجود دارد."

عمر در ماه‌های گذشته تمام مطالب صفحه شخصی خود را به دردهای مردم غزه و تلاش خود و دوستانش برای حفظ حافظه فرهنگی شهر اختصاص داده است. او با تاکید بر اینکه اسراییل می‌خواهد ما را بکشد و ساکت نگاه دارد، می‌گوید: اینجا(کتابخانه فونیکس)، جایی است که ما به رویاهایمان ایمان آوردیم و اولین دانه و اولین کلمه را کاشتیم. کلمات انباشته شدند تا به یک کتاب تبدیل شوند، و کتاب روی کتاب، ما شروع به ساختن کتابخانه خود کردیم: اولین کتابخانه در طول نسل‌کشی در غزه".

او در پستی راجع به تلاش‌ها برای راه‌اندازی این کتابخانه نوشت: "جاده چیزی جز توده‌های خاکستر نبود.

ما بر سختی‌ها غلبه کردیم و از میان آنها بیرون آمدیم؛ همانطور که یک کودک در اولین قدم‌هایش می‌افتد، بلند می‌شود، دوباره می‌افتد، دوباره بلند می‌شود، ما نیز در نهایت راه رفتیم."